Có thể tự học saxophone không?

Đây là câu hỏi rất nhiều người đặt ra trước khi bắt đầu với saxophone: không có thời gian hoặc điều kiện học với giáo viên, liệu có thể tự học qua video, tài liệu trên mạng mà vẫn chơi được? Câu trả lời ngắn gọn là có thể, nhưng tự học saxophone có những giới hạn và rủi ro nhất định mà người mới nên biết trước để chuẩn bị đúng hướng.

Tự học saxophone được đến đâu?

Saxophone là nhạc cụ có đường cong học khá "dễ chịu" so với nhiều nhạc cụ khác - ra được tiếng và chơi được vài giai điệu đơn giản trong thời gian không quá dài. Nhờ vậy, tự học hoàn toàn khả thi ở giai đoạn đầu: làm quen với kèn, tập ra tiếng, học các nốt cơ bản, đọc bản nhạc đơn giản, chơi được những bài quen thuộc.

Với nguồn tài liệu hiện nay (video hướng dẫn, ứng dụng học nhạc, sách bài tập), người tự học hoàn toàn có thể tiến bộ đều nếu kiên trì luyện tập đúng cách. Nhiều người chơi saxophone nghiệp dư, chơi để giải trí, đã bắt đầu hoàn toàn bằng con đường tự học.

Những khó khăn khi tự học mà ít người lường trước

Tuy nhiên, càng học lên, tự học càng bộc lộ một số giới hạn:

• Không ai chỉnh sửa lỗi kỹ thuật ngay khi nó xuất hiện. Các lỗi như ngậm bèk sai, tư thế cầm kèn gượng gạo, cách lấy hơi không đúng... rất khó tự nhận ra vì người học không nhìn thấy chính mình lúc thổi. Nếu không được chỉnh sớm, những lỗi này dễ trở thành thói quen, càng về sau càng khó sửa.
• Dễ nản khi gặp trở ngại mà không biết nguyên nhân. Ví dụ như tình trạng thổi mãi không ra tiếng hoặc tiếng yếu, rè - nếu không biết đó có thể do set up bèk/dăm chưa phù hợp hay do kỹ thuật, người tự học dễ nghĩ mình "không có năng khiếu" rồi bỏ cuộc, dù vấn đề chỉ cần điều chỉnh nhỏ là giải quyết được.
• Thiếu lộ trình rõ ràng. Tài liệu trên mạng phong phú nhưng rời rạc, người mới dễ học lan man, thiếu hệ thống, hoặc bỏ qua các nền tảng quan trọng như hơi thở, âm giai để nhảy thẳng vào chơi bài.
• Khó tự đánh giá đúng-sai về âm chuẩn (intonation), ngón tay, nhịp điệu ở giai đoạn nâng cao hơn - đây là những thứ tai người mới chưa đủ nhạy để tự nghe ra vấn đề.

Vậy nên tự học hoàn toàn hay kết hợp có giáo viên?

Một hướng đi thực tế mà nhiều người chọn là tự học kết hợp: tự luyện tập hằng ngày bằng tài liệu, video, nhưng định kỳ học với giáo viên (dù chỉ vài buổi ban đầu hoặc theo từng giai đoạn) để được chỉnh embouchure, tư thế và hơi thở đúng ngay từ đầu - đây là những nền tảng khó tự sửa khi đã thành thói quen.

Nếu điều kiện không cho phép học giáo viên thường xuyên, ít nhất nên:

• Quay video buổi tập của mình để tự kiểm tra tư thế, embouchure.
• Tham gia các cộng đồng, hội nhóm chơi saxophone để được góp ý.
• Học theo lộ trình có hệ thống (giáo trình bài bản) thay vì học ngẫu hứng từng video rời rạc.

Chuẩn bị đúng để tự học hiệu quả hơn

Với người quyết định tự học, một yếu tố quan trọng nhưng hay bị bỏ qua là chuẩn bị đúng cây kèn và set up phù hợp với người mới ngay từ đầu. Một cây kèn có vấn đề kỹ thuật (rò hơi, đệm kèn không kín) hoặc bộ bèk/dăm không phù hợp sẽ khiến người tự học liên tục gặp trở ngại mà không biết đó là do dụng cụ chứ không phải do mình - đây chính là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người tự học nản chí sớm.

Tổng kết

Tự học saxophone hoàn toàn khả thi, đặc biệt ở giai đoạn đầu, nhưng sẽ hiệu quả và bền hơn nếu bạn chuẩn bị đúng dụng cụ, có lộ trình rõ ràng và tìm cách được chỉnh sửa kỹ thuật định kỳ dù không học giáo viên toàn thời gian. Nếu bạn đang cân nhắc tự học và cần tư vấn chọn cây kèn cũng như set up phù hợp cho người mới bắt đầu, hãy liên hệ với TOPSAX - chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ để hành trình tự học của bạn thuận lợi hơn ngay từ bước đầu tiên.